Dışişleri Bakanı Hakan Fidan tarafından temsil edilen Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülkenin temsilcisi, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı’nın (CICA) 7. Zirvesi’nde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog‘un konuşması başlarken salondan ayrıldı.
İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’deki CICA 7. Zirvesi’nde öğle saatlerindeki konuşmasına başladığı anlarda, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 10’dan fazla ülkenin temsilcisi salonu terk etti. Dışişleri Bakanı Fidan ve beraberindekilerin yerlerinden kalkarak salondan çıktığı görüldü.
Azerbaycan’ın başkanlık görev süresinin uzatılmasına destek
Ayrıca Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsilen katıldığı zirvede hitapta bulundu. Fidan, Azerbaycan’ın başkanlık görevinin süresinin uzatılmasına yönelik desteğini ifade ederek, “Laos’u 29. üyemiz olarak aramıza katmaktan da memnuniyet duyuyoruz. Ayrıca, Sultan Hajiyev’in yeni Genel Sekreter olarak atanmasını tebrik ediyorum.” diye konuştu.
Asya’nın yükselişinin damgasını vurduğu dönemde barış ve refahı güvence altına almak için daha güçlü CICA’nın zorunluluk olduğunu vurgulayan Fidan, “Türkiye olarak, CICA’yı Asya’nın en kapsayıcı güvenlik forumu olarak güçlendirmeye kararlıyız. Bu bağlamda ulaşım bağlantılarını genişleterek ve enerji koridorlarını çeşitlendirerek ekonomik güvenliği artırmalı ve bağlantısallığı geliştirmeliyiz.” dedi.
Fidan 4 önceliğe dikkat çekti
Fidan, bu bağlamda 4 önceliğin vurgulanması gerektiğini belirterek, şöyle devam etti:
“Birincisi, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridor. Orta Koridor, ‘Kuşak ve Yol Girişimi’nin etkinliğini önemli ölçüde artıracaktır. Bu, yalnızca Asya ile Avrupa arasındaki ticareti kolaylaştırmak açısından değil aynı zamanda halklar arası temaslar için yeni köprüler kurmamıza da yardımcı olacaktır. İkincisi, Kalkınma Yolu Projesi. Bu proje, Irak ve Türkiye üzerinden Körfez’i Avrupa’ya bağlayacak ve aynı zamanda bölgede ve ötesinde istikrarı ve refahı destekleyecektir. Üçüncüsü, Asya’daki farklı bölgesel işbirliği mekanizmaları arasında sinerjinin artırılmasıdır. CICA, Türk Devletleri Teşkilatı, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ve Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) arasındaki koordinasyonun iyileştirilmesi, kıtadaki bağlantısallığı kesinlikle artıracaktır. Dördüncüsü, bağlantısallık dijital dünyaya da uzanmaktadır. CICA kapsamında yapay zeka ve diğer yeni teknolojilerin sadece Asya’da değil tüm dünyada tüm insanlara fayda sağlaması için bilim, teknoloji ve inovasyon alanlarında işbirliğini derinleştirmeliyiz.”
Yapay zekanın, çatışmanın ya da tekelleşmenin değil kapsayıcı işbirliğinin temeli olması gerektiğini vurgulayan Fidan, gelişmiş bağlantısallığın Asya genelinde sürdürülebilir kalkınmayı destekleyeceğini söyledi.
Fidan, sürdürülebilir kalkınmanın aynı zamanda çevresel sorunlara karşı da harekete geçilmesini gerektirdiğini dile getirerek Türkiye’nin iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele konusunda öncü rol üstlenmeyi sürdürdüğüne dikkati çekti.
Türkiye’nin kasımda Antalya’da düzenlenecek COP31 Zirvesi’ne ev sahipliği ve başkanlık yapacağını hatırlatan Fidan, bu çerçevede COP31’in iklim adaletinin, sürdürülebilir kalkınmanın ve insan odaklı dönüşümün güçlendirilmesi için fırsat olmasını istediklerini belirtti.
Bakan Fidan, bu kapsamda Liderler Zirvesi’ne ilgili tüm paydaşların üst düzey katılım göstermesi için çağrıda bulundu.
Dünyada giderek artan krizlerin, uluslararası platformlarda belirsizliğin büyümesine yol açtığı uyarısını yapan Fidan, ortak sorunlara kolektif çözümler bulunmasının her zamankinden daha acil ihtiyaç olduğunu söyledi.
Fidan, çok taraflı hareketin önündeki en büyük engelin uluslararası aktörler arasındaki güven eksikliği olduğunu dile getirdi.
Bunun çözümü açısından önceliğin, bölgesel sahiplenme temelinde işbirliğini geliştirerek karşılıklı güveni artıracak diyalog kültürünü oluşturmak olduğunu anlatan Fidan, “CICA’nın, diyaloğu etkili işbirliğine dönüştürme konusunda önemli bir rol oynayabileceğine inanıyoruz. Bu nedenle CICA’nın tam teşekküllü bir uluslararası örgüte dönüşümünü destekliyoruz.” ifadelerini kullandı.
“CICA üyesi olan İsrail, Filistin halkının haklarını ihlal ederken bu bağlılığı sürdüremeyiz”
Fidan, barışa ve karşılıklı güvene bağlılığın her bir üye için geçerli olması gerektiğinin altını çizdi.
“CICA üyesi olan İsrail, sistematik baskı politikası izleyerek Filistin halkının temel haklarını ihlal ederken bu bağlılığı sürdüremeyiz.” diyen Fidan, şöyle konuştu:
“Üyemiz Filistin’in haklarını desteklemek ve devam eden zulüm ile ağır ihlallere karşı durmak konusunda kararlı bir tutum sergilemeliyiz. Kalıcı çözüm, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin Devletinin kurulmasını gerektirmektedir.”
CICA’nın farklı öncelikler arasında köprü kurmak ve karşılıklı anlayışı derinleştirmek açısından değerli bir platform olduğuna işaret eden Fidan, zirvenin kıta genelinde sürdürülebilir barışın ve artan refahın sağlanması amacıyla daha etkili CICA için açık ve net yol haritasının ortaya konulması gerektiğini vurguladı.
Bakan Fidan, bu hedeflerin ilerletilmesi için kararlılıkla çalışmaya devam edileceğini sözlerine ekledi.
( AA )
